جدیدترین‌ها

خوش آمدید به انجمن فائزین

برای بهره مندی از تمامی امکانات در انجمن ثبت نام کنید

Ask question

Ask Questions and Get Answers from Our Community

Answer

Answer Questions and Become an Expert on Your Topic

Contact Staff

Our Experts are Ready to Answer your Questions

لیلة القدر

asemani

Moderator
8/3/13
761
2
0
ایران
1281421789alkadere.gif

شروع به نام خدای بی*حد مهربان و بی*نهایت رحیم
ما آن *را در شب *قدر نازل *کردیم. و تو چه فهمیدی که شب قدر چیست. شب قدر از هزار ماه بهتر است. فرشتگان و روح در آن به دستور پروردگارشان بر هر کار فرود می*آیند.امان است، آن شب تا طلوع صبح است.

خلاصه*ی تفسیر
بدون شک ما قرآن را در شب قدر فرود آوردیم (تحقیق نزول قرآن در شب قدر، در سوره*ی دخان آمده است) و (جهت تشویق بیشتر فرمود) شما چه می*دانید که شب قدر چه چیزی است؟ (پاسخ در آینده می*آید که) شب قدر از هزار ماه بهتر است (ثواب عبادت*گزاری در هزار ماه چه قدر می*باشد، ثواب عبادت در شب قدر بیشتر از آن است[۱]، و آن چنان شبی است که در آن شب فرشتگان و روح القدس (جبرئیل علیه السلام) به دستور پروردگارشان با هر امر خیر (به سوی زمین) فرود می*آیند (و آن شب از اوّل تا آخر) سلام است (چنان که در حدیث بیهقی از حضرت انس مرفوعاً روایت شده است که حضرت جبرئیل علیه السلام، در شب قدر همراه با گروهی از فرشتگان می*آید، و هر کسی را که ببینند که در قیام و قعود مشغول است، بر او درود می*فرستند، یعنی برای او دعای رحمت می*کنند، خازن از ابن الجوزی در این روایت «یسلّمون» را نیز اضافه نموده*اند، یعنی دعای سلامتی می*کنند، و حاصل یصلون نیز همین است؛ زیرا رحمت و سلامتی لازم و ملزوم یکدیگر می*باشند، همین را قرآن به لفظ «سَلَامٌ» یاد فرمود، و مراد از امر خیر نیز همین است، و نیز در روایات آمده است که توبه در این شب قبول می*شود، درهای آسمان باز می*گردند، و فرشتگان بر هر مؤمن سلام می*گویند[۲]، انجام این امور توسط ملایکه و موجب سلامتی آن، امری است ظاهر، مراد از امر، آن اموری است که در سوره*ی «دخان» به عنوان امر حکیم و طی شدن آن را در شب قدر ذکر فرمود، و) آن شب قدر (با همین صفت و برکت) تا طلوع فجر می*ماند (این طور نیست که در قسمتی از این شب برکت باشد و در قسمت دیگر نباشد.)

معارف و مسائل با شأن نزول
ابن ابی*حاتم از مجاهد مرسلا روایت نموده است که رسول*خدا صلی الله علیه وسلم وضعیت مجاهدی از قوم بنی*اسرائیل را ذکر فرمود که او تا هزار ماه پشت سرهم در جهاد مشغول ماند که هیچ گاه شمشیر را به زمین نمی*گذاشت. مسلمانان با شنیدن آن در شگفت قرار گرفتند، بر این، سوره*ی «قدر» نازل گردید، و در این، عبادت یک شب این امّت را بالاتر از عبادت تمام عمر آن مجاهد یعنی هزار ماه قرار داد. ابن جریر به روایت مجاهد واقعه*ی دیگری ذکر نموده است که: عابدی در قوم بنی*اسرائیل بود که همه شب در عبادت مشغول بود، و به هنگام صبح به جهاد بیرون می*رفت و به جهاد مشغول می*شد، و بدین شکل او هزار ماه در عبادت به سر برد، بر این، خداوند متعال سوره*ی «قدر» را نازل فرمود، از این، این نیز معلوم گردید که شب قدر از ویژگی*های امّت محمّدی است[۳] . ابن کثیر این را قول امام مالک دانسته است و بعضی از شوافع آن را قول جمهور قرار داده*اند، خطابی بر این، ادّعای اجماع را دارد، امّا بعضی از محدّثین در این باره اختلاف نظر دارند[۴] .

معنای لیلة القدر
یکی از معانی قدر، عزّت و شرف است، زهری و غیره از حضرات علما در اینجا همین معنی را مراد گرفته*اند، و وجه نام*گذاری این شب به لیلة القدر عظمت و شرف آن است، ابووراق فرموده است: به این شب از آن جهت لیلة* القدر می*گویند که انسانی که قبل از این در اثر بی*عملی، قدر و قیمتی نداشت، به توبه و استغفار و عبادت در این شب، صاحب قدر و شرف قرار می*گیرد. معنای دیگر قدر، تقدیر و حکم می*آید، با توجّه به این معنی، علّت لیلة القدر گفتنش این می*باشد که در این شب تمام آن*چه برای مخلوقات در تقدیر ازلی نوشته شد، آن مقداری از آن که در این سال تا رمضان آینده پیش می*آید، آن به فرشتگانی که مأمور تدبیر و تنفیذ امور کاینات می*باشند، سپرد می*گردد، در این شب مقدار مقرّر عمر، مرگ و رزق هر انسان و نیز باران و غیره به فرشتگان املا می*گردد، حتّی اگر برای یکی در این سال حج مقدّر شده است، نیز نوشته می*شود، و این فرشتگانی که این امور به آنها سپرد شده است، موافق به قول ابن عبّاس چهار نفر می*باشند، که عبارتند از: اسرافیل، میکائیل، عزائیل و جبرائیل.[۵] این مضمون به صراحت در قرآن آمده است: «إِنَّآ أَنزَلْنَـهُ فِی لَیْلَةٍ مُّبَـٰرَکَةٍ إِنَّا کُنَّا مُنذِرِینَ ٭ فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ ٭ أَمْرآ مِنْ عِندِنَا»[۶] که در این شب مبارک تمام امور فیصله*ی تقدیر، نوشته می*شوند. مراد از «لَیْلَةٍ مُّبَـٰرَکَةٍ» نزد جمهور مفسّرین لیلة القدر است، و آن دسته از علما که مراد از «لَیْلَةٍ مُّبَـٰرَکَةٍ» را شب برائت/ نصف شعبان قرار داده*اند، آن را چنین تطبیق می*دهند، که فیصله*ی ابتدایی امور تقدیر به صورت اجمالی در شب برائت انجام می*گیرد، سپس تفاصیل آن*ها در لیلة القدر نوشته می*شوند. در تأیید این، قولی از حضرت ابن عبّاس هست که آن را امام بغوی به روایت ابوالضحی نقل فرموده است که: خداوند فیصله*ی امور تقدیر یک سال را در شب برائت نصف شعبان انجام می*دهد، سپس در شب قدر آن را به فرشتگان مربوط می*سپارد.[۷] مقصود از فیصله*ی امور تقدیر در این شب، این است که آنچه از امور تقدیر که در این سال قابل تنفیذ می*باشد آنها را از لوح محفوظ نقل نموده به فرشتگان می*سپارند، اگر چه اصل نوشته تقدیر در روز ازل انجام گرفته است.

تعیین لیلة القدر
از تصریحات قرآن این امر تا این حد ثابت است که شب قدر در ماه مبارک رمضان می*باشد، امّا در تعیین تاریخ آن، اختلاف است. در این باره چهل قول وجود دارد. امّا در تفسیر مظهری آمده است که از همه*ی این اقوال، صحیح این است که لیلة القدر در دهه*ی آخر رمضان است، ولی تاریخ خاصّی در این دهه*ی آخر مشخّص نیست، بلکه امکان دارد در یکی از این شب*ها باشد، و نیز آن در هر ماه رمضان تغییر می*خورد، و از روی احادیث صحیح احتمال بیشتر این است که در شب*های طاق: ۲۱، ۲۳، ۲۵، ۲۷ و ۲۹ بیاید، و در این، تمام احادیث که در ارتباط با تعیین شب قدر آمده*اند، که در آن*ها ۲۱، ۲۳، ۲۵، ۲۷ و ۲۹ ذکر شده است جمع می*گردند. اگر شب قدر در این شب*ها دایر و در هر رمضان تغییر کند، پس همه*ی روایات حدیث به جای خود درست و ثابت می*باشند، در هیچ یکی نیازی به تأویل نمی*ماند. بنابراین، بیشتر ائمّه*ی فقها فرموده*اند که شب قدر در دهه*ی آخر رمضان تغییر می*یابد؛ ابوقلابه، امام مالک، احمد بن حنبل، سفیان ثوری، اسحق بن راهویه، ابوثور، مزنی، ابن خزیمه و غیره همه هم چنین فرموده*اند، و روایتی از امام شافعی نیز موافق با این منقول است. روایتی دیگر از امام شافعی چنین آمده است که این شب غیر قابل تغییر است، بلکه متعیّن است.[۸] روایتی از حضرت عایشه*ی صدّیقه در صحیح بخاری آمده است که رسول*خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «تَحَرَّوْا لَیْلَةَ القَدْرِ فِی الوِتْرِ، مِنَ العَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ»[۹]؛ یعنی شب قدر را در دهه*ی آخر رمضان جستجو کنید. و در صحیح مسلم به روایت حضرت ابن عمر آمده است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «فَاطْلُبُوهَا فِی الْوِتْرِ مِنْهَا»[۱۰]؛ یعنی شب قدر را در شب*های طاق دههی آخر رمضان تلاش کنید.[۱۱]

برخی از فضایل شب قدر و دعای ویژه*ی آن
بزرگترین فضیلت این شب همان است که در باره*ی این سوره بیان گردیده است که عبادت این یک شب، از عبادت هزار ماه؛ یعنی هشتاد و سه سال بهتر است. باز برای بهتر بودن آن، حدّی مقرّر نیست، که چه قدر بهتر است؟ آیا دو برابر، چهار برابر، ده برابر، صد برابر و غیره، همه امکان دارند. در صحیحین از حضرت ابوهریره منقول است که رسول خدا صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: «هر کسی که در شب قدر برای عبادت برخاست، همه*ی گناه*های گذشته*ی او عفو می*گردد.»[۱۲] و از حضرت ابن عبّاس روایت است که نبی*اکرم صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: «تمام فرشتگان که در سدرة المنتهیٰ اسکان یافته*اند، در شب قدر همراه با جبرئیل به دنیا فرود می*آیند، و هیچ مرد و زن مؤمن نیست که آن*ها سلام نکنند، غیر از کسی که او شراب بنوشد یا گوشت خوک بخورد.» در حدیثی رسول خدا صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: «هر کسی که از خیر و برکت شب قدر محروم بماند، او کاملا محروم و بدشانس است.»

بسیاری در شب قدر انوار خاصّی را مشاهده خواهند کرد، امّا نه این برای همه حاصل می*گردد و نه در تحصیل ثواب و برکات شب قدر دخلی خواهند داشت، لذا نباید به فکر آنها بود.

حضرت عایشه*ی صدّیقه رضی الله عنها از رسول خدا صلیٰ الله علیه وسلم: که اگر من شب قدر را یافتم، چه دعایی بخوانم؟ آن*حضرت صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: این دعا را بخوان: «اللّٰهُمَّ إِنَّکَ عَفُوٌّ تُحِبُّ العَفْوَ فَاعْفُ عَنِّیْ»؛ بار الٰها! تو عفو کننده*ای و عفو کردن را می*پسندی، گناه*های مرا عفو بفرما.[۱۳]

«إِنَّآ أَنزَلْنٰـهُ فِی لَیْلَةِ آلْقَدْرِ»
؛ در این آیه تصریح شده است که قرآن کریم در شب قدر نازل شده است و نیز می*تواند مفهوم آن چنین باشد که کلّ قرآن از لوح محفوظ در شب قدر نازل شده است، سپس حضرت جبرئیل طی بیست و سه سال آن را به تدریج اندک اندک بر حسب هدایت آورده است و نیز می*تواند مراد از آن، این باشد که آغاز نزول قرآن یا چند آیه در این شب باشد، سپس بقیه*ی آن به تدریج نازل شده باشد. همه*ی کتب آسمانی فقط در رمضان نازل شده*اند حضرت ابوذر غفاری روایت نموده است که رسول*خدا صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: «صحیفه*های حضرت ابراهیم به تاریخ سوم رمضان، تورات در تاریخ ششم، انجیل در تاریخ سیزدهم و زبور در تاریخ هیجدهم رمضان نازل گردیده است، و قرآن کریم به تاریخ بیست و چهارم رمضان بر رسول خدا صلیٰ الله علیه وسلم نازل شده است.»[۱۴]

«تَنَزَّلُ الْمَلٰـئِکَةُ وَالرُّوحُ»
؛ مراد از روح، حضرت جبرئیل امین است. حضرت انس روایت نموده است که رسول خدا صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: «هرگاه شب قدر بیاید، جبرئیل با جمع بزرگی از فرشتگان به زمین فرود می*آیند، و برای همه*ی بندگان خدا از مرد و زن که به نماز یا ذکرالله مشغول باشند، دعای رحمت می*کنند.»[۱۵]

«مِن کُلِّ أَمْرٍ»
؛ در اینجا حرف «مِنْ» به معنای «بَا» است چنان که در «یَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللهِ»[۱۶]، «مِن» به معنای «با» به کار رفته است، یعنی فرشتگان تمام وقایع پیش آینده تقدیر در سال را با خود همراه گرفته به زمین فرود می*آیند. بعضی از مفسّرین مانند مجاهد و غیره «مِنْ کُلِّ أَمْرٍ»، را به سلام متعلّق دانسته و آن را چنین معنی کرده*اند که این شب از هر شر و آفت و چیزهای بد، سالم است.[۱۷]
«سَلَـٰمٌ»؛ در اصل عبارت «هِیَ سَلَامٌ» است؛ لفظ «هِیَ» حذف شده است؛ یعنی این سلام و سلامتی است، و کاملا خیر است، که نامی از شر در آن نیست.[۱۸] و بعضی گفته*اند که تقدیر عبارت «سَلامٌ هُوَ» است، و آن را صفت«کُلِّ أَمْرٍ» قرار داده*اند، و معنایش این که این فرشتگان هر آن امری را برداشته می*آیند که خیر و سلام باشد.[۱۹]

«هِیَ حَتَّیٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ»
؛ یعنی این برکات لیلة القدر مختصّ قسمتی از شب نیست، بلکه از آغاز شب گرفته تا طلوع فجر ادامه خواهد داشت.

فایده:
در این آیات لیلة القدر از هزار ماه بهتر قرار داده شد؛ بدیهی است که در آن هزار ماه هر سال یک شب لیلة القدر می*باشد، پس این محاسبه به چه صورتی می*باشد؟ ائمّه*ی تفسیر فرموده*اند که مراد از هزار ماه، آن ماه*هایی هستند که در آن*ها این شب نباشد، لذا ایرادی نمی*آید.[۲۰] با توجّه به اختلاف مطالع در ممالک و شهرهای مختلف، شب قدر مختلف می*باشد و در آن هیچ گونه اشکالی نیست؛ زیرا به اعتبار هر کجا که شب قدر بیاید، در شب همان جا برکات لیلة القدر حاصل می*شوند. والله سبحانه وتعالیٰ أعلم.

مسأله:
هر کسی که در شب قدر نماز عشاء و صبح را به جماعت ادا کرد، او نیز ثواب آن شب را دریافت و هر کس هر چه بیشتر عبادت کند به ثواب بیشتری نایل می*گردد. در صحیح مسلم به روایت حضرت عثمان غنی آمده است که رسول خدا صلیٰ الله علیه وسلم فرمود: «هر کسی که نماز عشاء را با جماعت ادا کرد، به ثواب قیام نیم شب نایل آمده است و اگر نماز صبح را با جماعت ادا نماید، پس ثواب عبادت همه*ی شب را یافته است.»[۲۱]
* * *
برگرفته از تفسیر معارف القرآن
علامه مفتی محمد شفیع عثمانی/ ترجمه*ی مولانا سید محمّد یوسف حسین پور
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ[۱] کذا فی*الخازن. [۲] کذا فی*الدرالمنثور. [۳] مظهری. [۴] ماخوذ از ابن*کثیر. [۵] قرطبی. [۶] دخان، آیات ۳،۴و۵٫ [۷] مظهری. [۸] ابن کثیر. [۹] صحیح بخاری: ۲۰۱۷٫ [۱۰] صحیح مسلم: ۱۱۶۵ [۱۱] مظهری. [۱۲] صحیح بخاری: ۳۵؛ صحیح مسلم: ۷۶۰ [۱۳] قرطبی. [۱۴] مظهری. [۱۵] مظهری. [۱۶] رعد، ۱۱٫ [۱۷] ابن کثیر. [۱۸] قرطبی. [۱۹] مظهری. [۲۰] کذا ذکره ابن کثیر عن مجاهد. [۲۱] صحیح مسلم: ۶۵۶٫

========
منبع:سنت آنلاین
 
آخرین ویرایش:
shape1
shape2
shape3
shape4
shape7
shape8
بالا